කෑල වෘක්ෂය (Butea monosperma):
Butea monosperma යනු දකුණු ආසියාවේ දැකිය හැකි වඩාත්ම දර්ශනීය සහ සංස්කෘතිකමය වශයෙන් පොහොසත් වෘක්ෂයකි. සිංහල භාෂාවෙන් කෑල ලෙස හැඳින්වෙන මෙම වෘක්ෂය, ඉංග්‍රීසි බසින් ‘වනයේ ගින්න’ (Flame of the Forest), පලාශ් (Palash), හෝ බෙංගාල් කිනෝ (Bengal kino) යන නම්වලින් ද ප්‍රසිද්ධය. දකුණු සහ අග්නිදිග ආසියාවේ නිවර්තන කලාපවලට ආවේණික මෙම ශාකය, මල් පිපෙන සමයේදී වියළි වනාන්තර තැඹිලි සහ රතු පැහැති ගිනිදැල් වැනි දර්ශනීය භූ දර්ශනයක් බවට පත් කරයි.

ව්‍යාප්තිය සහ වාසස්ථාන
කෑල වෘක්ෂය ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව, පකිස්ථානය, නේපාලය, බංග්ලාදේශය, මියන්මාරය, තායිලන්තය, වියට්නාමය සහ ඉන්දුනීසියාව වැනි රටවල ස්වභාවිකව ව්‍යාප්ත වී ඇත. එය වියළි පතනශීලී වනාන්තර සහ විවෘත තැනිතලා බිම්වල සරුවට වැඩෙන අතර, උණුසුම් දේශගුණයට සහ නියඟයට ඔරොත්තු දීමේ ඉහළ හැකියාවක් දක්වයි.

උද්භිද විද්‍යාත්මක විස්තරය
මෙය මීටර් 15ක් (අඩි 49ක්) පමණ උසට වැඩෙන, මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ, සෙමින් වර්ධනය වන වෘක්ෂයකි.

පත්‍ර: පත්‍රිකා තුනකින් සමන්විත වන අතර ඒවා විශාල සහ සම් වැනි ස්වභාවයක් ගනී. මෙය නියඟ කාලයේදී ජලය පිටවීම අවම කිරීමට උපකාරී වේ.

මල්: මෙම ගස වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වී ඇත්තේ එහි අතිශය අලංකාර මල් නිසාය. පෙබරවාරි සහ අප්‍රේල් අතර කාලයේදී තද තැඹිලි-රතු පැහැති මල් හටගන්නා අතර, එහි පෙති ගිරවෙකුගේ හොටකට සමාන හැඩයක් ගනී. ගස පුරා මල් පිපුණු විට, කොළ රහිත මුළු ගසම ගිනි ගෙන ඇති සේ දිස්වන බැවින් මෙයට ‘වනයේ ගින්න’ යන නම ලැබී ඇත.

ගෙඩි: එක් බීජයක් පමණක් අඩංගු පැතලි කරල් හටගනී. monosperma යන විද්‍යාත්මක නාමයේ තේරුම ද ‘එක් බීජයක් ඇති’ යන්නයි.

භාවිතය සහ ආර්ථික වැදගත්කම
කෑල වෘක්ෂය දැව, ඖෂධ, සායම් සහ පාරිසරික සේවා සඳහා බහුලව භාවිත වන බහුකාර්ය ශාකයකි.

දැව: මෙහි දැව ජලයේදී කල් පවතින බැවින් ළිං වැටවල් සහ හැඳි වැනි උපකරණ සෑදීමට යොදා ගනී.

කෘෂිකර්මය: පස ඛාදනය වැළැක්වීම සඳහා ගොවීන් ලියැදි මත කෑල ගස් වගා කරති.

පත්‍ර: ඉවත දැමිය හැකි පිඟන් භාවිතයට පැමිණීමට පෙර, ආහාර පිළිගැන්වීම සඳහා කෑල කොළවලින් සෑදූ පිඟන් සහ කෝප්ප (Patravali) බහුලව භාවිත විය.

ලතු (Lac) නිෂ්පාදනය: ඉන්දියාවේ ලතු කෘමීන් (Lac insects) ඇති කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා ප්‍රධානතම ශාකය මෙයයි.

කර්මාන්ත: මෙහි පොත්තෙන් ලබාගන්නා රතු පැහැති දුම්මල (Bengal kino) සම් පදම් කිරීමට සහ ඖෂධ සඳහා යොදා ගැනේ.

සූපශාස්ත්‍ර සහ ඖෂධීය භාවිතය
ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී කෑල මල්වලින් සාදන පානයක් අධික උෂ්ණත්වයට ඔරොත්තු දීම සඳහා භාවිත කරයි. මල්වල ප්‍රතිඔක්සිකාරක ගුණ පවතින බව විශ්වාස කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, මෙහි බීජවල ඇති තෙල් යම් ප්‍රමාණයකට විෂ සහිත විය හැකි බැවින් ප්‍රවේශමෙන් භාවිත කළ යුතුය.

සායම් සහ උත්සව
මෙහි මල්වලින් ලබාගන්නා දීප්තිමත් කහ සහ තැඹිලි පාට සායම් රෙදිපිළි වර්ණ ගැන්වීමට යොදා ගනී. ඉන්දියාවේ සුප්‍රකට ‘හෝලි’ (Holi) උත්සවයේදී භාවිත කරන සාම්ප්‍රදායික ‘කේසරි’ වර්ණය නිපදවනු ලබන්නේ මෙම මල්වලිනි.

ආගමික සහ සංස්කෘතික වැදගත්කම
සංස්කෘත භාෂාවෙන් ‘පලාශ’ ලෙස හැඳින්වෙන මෙම වෘක්ෂය වෛද්‍ය ග්‍රන්ථවල මෙන්ම ඍග්වේදයේ ද සඳහන් වේ. හින්දු භක්තිකයන් මෙය ගින්නට අධිපති ‘අග්නි’ දෙවියන් සමඟ සම්බන්ධ කර සලකන අතර යාග හෝම සඳහා මෙහි දැව භාවිත කරයි.

බෞද්ධ සම්ප්‍රදායට අනුව, කෑල වෘක්ෂය යනු බුද්ධ වංශයේ දෙවන බුදුරජාණන් වහන්සේ වන මේධංකර බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වූ බෝධි වෘක්ෂයයි.

සාහිත්‍යය
සංස්කෘත සහ පන්ජාබි සාහිත්‍යයේ මෙන්ම රුඩ්යාඩ් කිප්ලින් වැනි ලේඛකයන්ගේ කෘතිවල ද කෑල වෘක්ෂය ඉන්දියානු භූ දර්ශනයේ වර්ණවත් බව විස්තර කිරීමට යොදාගෙන ඇත.

සමාප්තිය
කෑල වෘක්ෂය යනු හුදෙක් මල් පිපෙන ගසක් පමණක් නොව, එය පුනර්ජීවනය, භක්තිය සහ සංස්කෘතික අඛණ්ඩතාවයේ සංකේතයකි. ශුද්ධ වූ චාරිත්‍ර වාරිත්‍රවල සිට ග්‍රාමීය ජීවනෝපාය දක්වා විහිදෙන මෙහි වටිනාකම, සෑම වසරකම වසන්ත සමයේදී රතු පැහැයෙන් දිදුලමින් මුළු මහත් ආසියාවටම ආලෝකයක් ලබා දෙයි.