නා වෘක්ෂය (Mesua ferrea):
නා වෘක්ෂය (Mesua ferrea):
පොදුවේ නා ගස, සෙලෝන් අයිරන්වුඩ් (Ceylon Ironwood) හෝ නාගකේසර් (Nagkesar) ලෙස හැඳින්වෙන Mesua ferrea යනු සෙමින් වර්ධනය වන, කැලොෆිලේසියේ (Calophyllaceae) පවුලට අයත් සදාහරිත වෘක්ෂයකි. එහි දැවයේ ඇති අතිශය ශක්තිමත් බව සහ බර නිසාත්, මනරම් හැඩය සහ සුවඳැති සුදු පැහැති මල් නිසාත් මෙම වෘක්ෂය ලොව පුරා ප්රසිද්ධියට පත්ව ඇත.
මෙම ශාකය ඉන්දු-මැලේසියානු කලාපයට ආවේණික වන අතර එය ශ්රී ලංකාවේ ජාතික වෘක්ෂය ලෙස ගෞරවයට පාත්ර වේ. මීට අමතරව ඉන්දියාවේ මිසෝරාම් ප්රාන්තයේ රාජ්ය වෘක්ෂය ලෙස ද මෙය සැලකේ.
උද්භිද විද්යාත්මක විස්තරය
නා වෘක්ෂය මීටර් 30ක් (අඩි 98ක්) පමණ උසට වැඩෙන විශාල වෘක්ෂයකි. පරිණත ගස්වල කඳ මීටර් 2ක් පමණ විෂ්කම්භයක් දක්වා වර්ධනය විය හැකිය.
පොත්ත: තරුණ ගස්වල පොත්ත අළු පැහැති වන අතර කොරල මෙන් ගැලවී යයි. පැරණි ගස්වල පොත්ත තද අළු පැහැතිය.
පත්ර: පත්ර දිගටි හැඩයක් ගන්නා අතර යුගල වශයෙන් පිහිටයි. පත්රයක මතුපිට තද කොළ පැහැති වන අතර යටි පැත්ත ඉටි වැනි ආලේපනයක් නිසා සුදු පැහැයට හුරු වේ. නා ගසෙහි වඩාත් ආකර්ෂණීය ලක්ෂණය වන්නේ එහි ළපටි පත්ර යි. ඒවා රෝස හෝ රතු පැහැයෙන් යුක්ත වන අතර පහළට එල්ලෙමින් පවතී.
මල්: අඟල් 2-3ක් පමණ විශාල වන අතර සුදු පැහැති පෙති හතරකින් සමන්විතය. මල මැද රන්වන් කහ පැහැති රේණු විශාල සංඛ්යාවක් පවතී. මෙම මල් ඉතා සුවඳවත්ය.
ව්යාප්තිය සහ වාසස්ථාන
නා වෘක්ෂය ස්වභාවිකව ශ්රී ලංකාව, ඉන්දියාව, නේපාලය, මියන්මාරය, තායිලන්තය සහ මැලේසියාව වැනි රටවල දක්නට ලැබේ. එය තෙත් සදාහරිත වනාන්තරවල සහ ගංගා නිම්න ආශ්රිතව සරුවට වැඩේ. ශ්රී ලංකාවේ මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1,000ක් පමණ උස දක්වා වූ ප්රදේශවල මෙය දැකිය හැකිය.
සංස්කෘතික සහ ඓතිහාසික වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ උරුමය
නා ගස ශ්රී ලංකාවේ වියළි කලාපයේ ස්වභාවිකව නොවැඩුණත්, අනුරාධපුර යුගයේ සිට රෝපණය කරන ලද විශාල නා ගස් රිටිගල, පිදුරංගල, නා උයන සහ නාමල් උයන වැනි ඓතිහාසික ස්ථානවල දක්නට ලැබේ. ජාතික නාමල් උයනේ ඇති නා වනාන්තරය මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද පැරණිතම වනාන්තරයක් ලෙස සැලකේ.
ආගමික වැදගත්කම
ථේරවාදී බුද්ධ සම්ප්රදායට අනුව නා වෘක්ෂය ඉතා පූජනීය වේ:
මංගල, සුමන, රේවත සහ සෝභිත යන සිව් බුදුවරුන් බුද්ධත්වයට පත් වූයේ නා වෘක්ෂයන් (නා බෝධිය) පාමුලදීය.
මතු බුදුවන මෛත්රී බුදුරජාණන් වහන්සේ ද බුද්ධත්වයට පත්වන්නේ නා වෘක්ෂයක් පාමුලදී බව බෞද්ධයන් විශ්වාස කරති.
ආර්ථික සහ ප්රායෝගික භාවිතයන්
දැව: නා දැව ලොව ඇති ශක්තිමත් සහ බරම දැව වර්ගවලින් එකකි. එහි ඝනත්වය ඉතා ඉහළය. තද රතු පැහැති මෙම දැව ඉතා කල් පවතින බැවින් දුම්රිය සිල්පර කොට, පාලම් සහ කුළුණු සෑදීමට යොදා ගනී. මහනුවර ඇඹැක්කේ දේවාලයේ කැටයම් සහිත කුළුණු සඳහා ද නා දැව භාවිත කර ඇත.
ඖෂධ: නා මල්, කොළ, බීජ සහ මුල් දේශීය වෛද්ය විද්යාවේදී රෝග රැසකට ප්රතිකාර කිරීම සඳහා යොදා ගනී.
වෙනත්: නා මල් සුවඳ විලවුන් සහ හඳුන්කූරු නිපදවීමට යොදා ගන්නා අතර, බීජවලින් ලබාගන්නා තෙල් අතීතයේදී පහන් දැල්වීම සඳහා භාවිත කර ඇත.
සමාප්තිය
නා වෘක්ෂය යනු හුදෙක් ශාකයක් පමණක් නොව, එය ශක්තිය, පාරිශුද්ධත්වය සහ අධ්යාත්මික උරුමයේ සංකේතයකි. එහි ඇති ඓතිහාසික වටිනාකම සහ පාරිසරික අලංකාරය නිසා නා ගස ශ්රී ලාංකික අනන්යතාවයේ නොබිඳිය හැකි කොටසක් බවට පත්ව ඇත.
