• විද්‍යාත්මක නාමය: Caesalpinia pulcherrima

• කුලය: Fabaceae (ෆැබේසියේ)

• පොදු නාමයන්: මොණර මල්, Peacock Flower, Paradise Flower

හැඳින්වීම

ජාත්‍යන්තරව “Peacock Flower” හෝ “Paradise Flower” ලෙස හැඳින්වෙන මොණර මල්, ශ්‍රී ලංකාවේ දක්නට ලැබෙන වඩාත් ආකර්ෂණීය මල් විශේෂයකි. මොණරෙකුගේ පිල් කළඹක වර්ණ සිහිගන්වන රතු, තැඹිලි සහ කහ පැහැති දීප්තිමත් පුෂ්පයන් නිසා මෙම ශාකය විසිතුරු ශාකයක් ලෙස බෙහෙවින් ජනප්‍රිය වී ඇත. මෙය ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික ශාකයක් නොවන අතර, නිවර්තන ඇමරිකාවෙන් සම්භවය ලබා යටත් විජිත සමයේදී විසිතුරු ශාකයක් ලෙස මෙරටට හඳුන්වා දී ඇත.

ශාක විස්තරය

Caesalpinia pulcherrima යනු මීටර් 2 සිට 5 දක්වා උසට වැඩෙන කුඩා ගසක් හෝ විශාල පඳුරු ශාකයකි.

• පත්‍ර: පත්‍ර ද්වි-පින්නේට් (bipinnate) වන අතර කුඩා පත්‍රිකා රාශියකින් සමන්විත වූ පිහාටුවක හැඩය ගනී.

• මල්: මෙහි ඇති ප්‍රධානතම ආකර්ෂණය වන්නේ එහි මල් ය. මල් පොකුරු වශයෙන් හටගන්නා අතර, මලෙන් පිටතට විහිදුණු දිගු රේණු (stamens) විශේෂ ලක්ෂණයකි. උණුසුම් දේශගුණයක් පවතින කාලවලදී, විශේෂයෙන් වියළි කාලගුණය තුළ වසර පුරා මල් හටගනී.

• ඵලය: මල් හට ගැනීමෙන් පසු පැතලි, දිගටි කරල් හටගන්නා අතර ඒවායේ තද බීජ කිහිපයක් අඩංගු වේ.

ව්‍යාප්තිය සහ වාසස්ථාන

නිවර්තන ඇමරිකාවේ සම්භවය ලැබුවද, මොණර මල් ශාකය දැන් ශ්‍රී ලංකාවේ ගෙවතු, පන්සල්, පාසල් සහ පොදු ස්ථානවල ඉතා සුලභව දක්නට ලැබේ. මෙම ශාකයට පවතින ඉහළ අනුවර්තන හැකියාව නිසා දැන් එය වගාබිම්වලින් බැහැරව පාර අයිනේ සහ ලඳු කැලෑවල ද ස්වභාවිකව වැඩෙනු දැකිය හැකිය.

ප්‍රයෝජන සහ වැදගත්කම

1. විසිතුරු වටිනාකම:

• දීප්තිමත් වර්ණ නිසා උද්‍යාන අලංකරණය සඳහා බහුලව යොදා ගැනේ.

• ජීවී වැටවල් (Hedges) ලෙස සහ මාර්ග දෙපස අලංකාර කිරීමට භාවිතා කරයි.

2. දේශීය වෛද්‍ය විද්‍යාව: විවිධ දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමවලදී ශාකයේ කොටස් පහත රෝග සඳහා භාවිතා කරයි:

• උණ

• චර්ම රෝග (සමේ ආසාදන)

• ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ රෝග

• ශරීරයේ ඉදිමුම්

සටහන: මෙම ශාකයේ ඇතැම් කොටස් වැරදි ලෙස භාවිත කිරීමෙන් විෂ විය හැකි බැවින්, ඖෂධ ලෙස භාවිත කිරීමේදී විශේෂඥ උපදෙස් ලබාගත යුතුය.

3. පාරිසරික භූමිකාව:

• සමනලුන්, මී මැස්සන් සහ පක්ෂීන් ආකර්ෂණය කර ගැනීම මගින් පරාගණ ක්‍රියාවලියට සහාය වේ.

• නියඟයට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ඉහළ බැවින් අඩු නඩත්තුවකින් වගා කළ හැකිය.

සංස්කෘතික වැදගත්කම

ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම මලට “මොණර මල්” යන නම ලැබී ඇත්තේ මොණරෙකුගේ ඇති අලංකාරය සහ අභිමානය මෙම මලෙන් ද නිරූපණය වන බැවිනි. එහි ඇති දීප්තිමත් වර්ණ නිසා උත්සව සමයන්හිදී සහ පූජනීය ස්ථාන අලංකාර කිරීමට මෙය නිතර යොදා ගැනේ.

සංරක්ෂණ තත්ත්වය

මෙම ශාකය වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වී නොමැති අතර, නිවර්තන රටවල් රැසක ඉතා සාර්ථකව ව්‍යාප්ත වී ඇත. නිසරු පස් සහ වියළි තත්ත්වයන් යටතේ වුවද වැඩීමේ හැකියාව මෙහි පැවැත්මට රුකුලක් වේ.

නිගමනය: මොණර මල් ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික නොවුණත්, එය දැන් දේශීය උද්‍යාන අලංකරණයේ වෙන් කළ නොහැකි කොටසක් බවට පත්ව ඇත. එහි දර්ශනීය සුන්දරත්වය සහ පාරිසරික වටිනාකම නිසා එය සදාකාලිකවම මෙරට ජනතාවගේ ආදරයට පාත්‍ර වූ ශාකයකි. 🌺