නාම විස්තරය
භාෂාවනාමය

සිංහල නිල් වෙරළු / නිල් නික (Nil Weralu / Nil Nika)

දෙමළ Nirkkundi / Nir-nocchi (நிர்குண்டி)

ඉංග්‍රීසි Simpleleaf Chastetree, Blue Vitex, Three-leaved Chaste Tree

සංස්කෘත Sinduvara / Sindhuka

විද්‍යාත්මකVitex trifolia L.

සංරක්ෂණ තත්ත්වය
IUCN රතු දත්ත පොත: අවම අවධානය යොමු කළ යුතු (Least Concern – LC)
Vitex trifolia පුළුල් ලෙස ව්‍යාප්ත වූ, බහුලව වගා කෙරෙන ශාකයක් ලෙස IUCN “Least Concern” ශ්‍රේණියෙහි ඇතුළත් ය.

විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය
වර්ගීකරණයනාමයරාජධානියPlantaeගෝත්‍රයLamialesකුලයLamiaceaeගණයVitexවිශේෂයV. trifolia

උද්භිද විද්‍යාත්මක විස්තරය
Vitex trifolia යනු Indo-Pacific කලාපයේ වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශවල ස්වාභාවිකව හමු වන, Lamiaceae (මින්ට්) කුලයට අයත් ශාකයකි.
ශාකය සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 1–6.5 ක් ඉහළ නැගෙන අතර, වෙරළ වැලිතල මත ඉතා පළල් ලෙස විහිදෙමින් වැවෙයි. දශාංශ 3 කින් සෑදූ සංයෝජිත පත්‍ර, ඉලිප්සාකාර හැඩය, 2.2–9.1 සෙ.මී. දිගකින් යුක්ත, ඉඟිල් ස්ගන්ධ ශාකයකි.
ශාකය ළා අළු-දුඹුරු, සිනිඳු පොතු ඇති, පත්‍ර 3 හෝ 5 ක කුඩා කොළකින් සෑදූ ලය ගෙන, නිල්-දම් ගෝත්‍ර මල් රොඩු ගසයි.
ගෙඩි ගෝලාකාර හෝ ඕවල් හැඩැති,익면ම දම් වර්ණයෙන් කළු වර්ණය ගනී.

ව්‍යාප්තිය සහ වාසස්ථාන
නිල් වෙරළු ශාකය ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව සිට ගිනිකොන ආසියාව, දකුණු චීනය, ජපානය, ඕස්ට්‍රේලියාව දක්වා ද, නැගෙනහිරින් ටහිටි දක්වා ද ව්‍යාප්ත පාන්-නිවර්තන කලාපීය ශාකයකි.
ශාකය වෙරළ රේඛා, නිල් ගල්, ගල් වැලි, සෙවළ (shale) හෝ කොරල් පස්වල, මැන්ග්‍රෝව් වගුරු ආසන්නයේ, තෘණ බිම්වල, වන ප්‍රදේශවල හා ජල ධාරා ආශ්‍රිතව ස්වාභාවිකව හමු වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළාශ්‍රිත ශාකාරාමවල (ගෙවතු) සහ වියළි කලාපීය ජල ස්‍රෝතස් ආශ්‍රිතව නිල් වෙරළු ශාකය බහුලව දකිය හැකිය.

සංස්කෘතික සහ ආගමික වැදගත්කම
ශ්‍රී ලාංකේය ආයුර්වේද සහ දේශීය වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රයේ දී නිල් නික / නිල් වෙරළු ශාකය “නික” යන ශාකයේ නිල් මල් ප්‍රභේදය ලෙස ප්‍රබල ඖෂධීය ශාකයක් ලෙස ශතවර්ෂ ගණනාවක සිට ලංකාවේ ජනතාව අතර ප්‍රචලිත ය.
රාවණ රජු සමයේ සිටම “නික” ශාකය ශ්‍රී ලාංකේය දේශීය හෙල වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රයේ ඉතා වටිනා ඖෂධ ශාකයක් ලෙස සලකනු ලැබේ; ශාකයේ සුදු මල් ප්‍රභේදය (Vitex trifolia) හා නිල් ශාකය (Vitex negundo) යන දෙකම දේශීය ඖෂධ ශාස්ත්‍රයේ ප්‍රයෝජනයට ගැනේ.

ප්‍රධාන භාවිතයන්
ඖෂධීය භාවිතය:
නිල් වෙරළු ශාකයේ (Vitex trifolia) ඖෂධීය භාවිතයන් Vitex negundo ශාකය හා ඉතා සමාන ය. කොළ ගල ගල්ලා තෙල් ගා රූමැටිස්ම්, ඉදිමුම්, ගොළාව ආදී රෝගවලට ලේප ලෙස, මූල ස්‍රාවය උෂ්ණකාරක හා මූත්‍රවර්ධක (diuretic) ලෙස, ජ්වරය සඳහා ද, ශිශු ප්‍රසූතිය ටික කාලය ගතවිම් ද ජලය ලෙස පානය කිරීමේ සම්ප්‍රදාය ඇත.
Vitex trifolia කොළ සාම්ප්‍රදායිකව රූමැටික් වේදනා ඇතුළු ගිනිවළකා රෝගී තත්ත්ව ප්‍රතිකාරය සඳහා භාවිත කෙරේ; නූතන ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණ ද ශාකයේ ප්‍රති-ගිනිවළකා (anti-inflammatory) ගුණ ස්ථිර කර ඇත.
ශාකයේ කොළ, මල්, පොතු හා මූල — සියල්ල ශ්‍රී ලාංකේය දේශීය ඖෂධ ශාස්ත්‍රයේ භාවිත කෙරෙන අතර, ශාකයේ සියලු කොටස් වල වේදනා-නාශක හා ඉදිමුම් නැති කිරීමේ හැකියාව ඇත. තුවාල, නාසාශ්‍රිත රෝග, ගෑස්, ගිනිවළකා, රූමැටිස්ම්, හිසරදය, කැස්ස, ශ්වාස රෝග, ජ්වර, ඕදාව, කුෂ්ඨ ආදිය සඳහා ශාකය යොදා ගැනේ.
ශාස්ත්‍රීය සොයාගැනීම්:
Vitex trifolia කොළ සාරයන් TNF-α හා IL-1β සයිටොකයින් නිෂ්පාදනය කෙරෙහි බලපෑමක් ඇති කළ හැකි බව ශාස්ත්‍රීය මානව සෛල පරීක්ෂාවලදී ස්ථිර කර ඇති අතර, ගිනිවළකා-නාශක නව ඖෂධ සොයා ගැනීමේ ප්‍රභවයක් ලෙස විද්‍යාඥයන් ශාකය හඳුනා ගෙන ඇත.
පාරිසරික:
Vitex trifolia වෙරළාශ්‍රිත ගස්-කළඹ (hedge plant) ලෙස රෝපණය කෙරෙන අතර, කුරුල්ලන්, මී මැස්සන් හා සිප්පිකාර කෘමීන් (butterflies) ආකර්ශනය කරන ශාකයකි.

සමාප්තිය
නිල් වෙරළු (Vitex trifolia) ශ්‍රී ලාංකේය වෙරළාශ්‍රිත හා දේශීය ඖෂධ ශාසනයේ ශ්‍රේෂ්ඨ ශාකයකි. ශ්‍රී ලාංකේය ආයුර්වේදයේ හා හෙල වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රයේ ශතවර්ෂ ගණනාවක් ඔස්සේ ගිනිවළකා, වේදනා, ශ්වාස රෝග ඇතුළු රෝග රැසකට ප්‍රතිකාරය සඳහා “නිල් නික” ශාකය ජන ජීවිතයේ නොමිලේ ලැබෙන ලක්දිව ස්වාභාවික ත්‍යාගයකි. නූතන ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණ ද එහි ප්‍රති-ගිනිවළකා ගුණ ස්ථිර කරමින්, Vitex trifolia ශාකය නූතන ඖෂධ ශාස්ත්‍රය සඳහා ද ශ්‍රේෂ්ඨ ශාකීය ප්‍රභවයක් බව ඔප්පු කර ඇත.