නාරං වෘක්ෂය (Citrus reticulata)

නාම විස්තරය

• සිංහල : නාරං (Narang), හීන් නාරං, ඇඹුල් නාරං
• දෙමළ : කමලා රංජන් (கமலா ரஞ்சன் – Kamala Ranjan), නාරන්තම්
• ඉංග්‍රීසි : Mandarin Orange, Loose-jacket Orange
• විද්‍යාත්මක : Citrus reticulata* Blanco

සංරක්ෂණ තත්ත්වය

IUCN රතු දත්ත පදිකය : අවම අවධානය යොමු කළ යුතු (Least Concern – LC)

විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය

• රාජධානිය : Plantae
• ගෝත්‍රය : Sapindales
• කුලය : Rutaceae (දොඩම්/පනා කුලය)
• ගණය : Citrus
• විශේෂය : C. reticulata

උද්භිද විද්‍යාත්මක විස්තරය

නාරං යනු මීටර් 3-5ක් පමණ උසට වැඩෙන කුඩා ප්‍රමාණයේ, කටු සහිත සදාහරිත පඳුරුමය වෘක්ෂයකි. මෙහි අතු සිහින් වන අතර කඳ පුරා කුඩා තියුණු කටු පිහිටා ඇත. පත්‍ර ලා කොළ පැහැති, දිලිසෙන සුළු, ඕවල් හැඩැති ඒවා වන අතර පැඟිරි කුලයට අයත් බැවින් පත්‍ර තලා බැලූ විට ඉතා ප්‍රසන්න සුවඳක් වහනය වේ. මල් කුඩා, පිරිසිදු සුදු පැහැති වන අතර ඉතා තද මිහිරි සුවඳකින් යුක්තය. මෙහි හටගන්නා ඵලය (නාරං ගෙඩිය) කුඩා වන අතර, එහි ලෙල්ල ඉතා සිහින් සහ ලිහිල්ව පිහිටීම (Loose skin) විශේෂත්වයකි. එබැවින් පිහියක් නොමැතිව වුවද අතින් ලෙහෙසියෙන් ලෙලි ගැසිය හැකිය. ඉදුණු විට ලෙල්ල දීප්තිමත් තැඹිලි හෝ ලා කහ පැහැයට හැරේ. ඇතුළත මදය ලා තැඹිලි පැහැති වන අතර, යුෂ පිරි, තද ඇඹුල් සහ පැණි රස මුසු සුවිශේෂී රසයකින් යුක්තය.

ව්‍යාප්තිය සහ වාසස්ථාන

අග්නිදිග ආසියාව සහ දකුණු චීනය නිජබිම කරගත් නාරං ශාකය, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු නිවර්තන සහ උප-නිවර්තන කලාපීය රටවල් රැසක ඉතා සාර්ථකව වැවේ. ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන වශයෙන් වියළි කලාපයේ සහ අතරමැදි කලාපයේ (විශේෂයෙන් බිබිල, මොනරාගල, අනුරාධපුරය වැනි ප්‍රදේශවල) ඉතා සශ්‍රීකව ස්වාභාවිකව වැවේ. නියඟයට ඉතා හොඳින් ඔරොත්තු දෙන අතර ගම්බද ගෙවතු ආශ්‍රිතව බහුලව වගා කෙරේ.

සංස්කෘතික සහ ආගමික වැදගත්කම

ගැමි ජන ජීවිතය සහ ඔසු පැන් : ශ්‍රී ලාංකේය ගැමි සංස්කෘතිය තුළ නාරං යුෂ යනු ක්ෂණිකව සකස් කරගත හැකි ඉතා ජනප්‍රිය “ඔසු පැණකි”. කුඹුරු වැඩ හෝ දර කැපීම වැනි බර වැඩ නිම කර පැමිණෙන ගැමියන්ට විඩාව නිවා ගැනීම සඳහා නැවුම් නාරං යුෂ වීදුරුවක් සීනි සහ ලුණු ස්වල්පයක් දමා පිළිගැන්වීම සාම්ප්‍රදායික සිරිතකි.

දේශීය අභිචාර විධි : හදිසි අසනීප හෝ වසංගත රෝග වැළඳුණු විට ශරීරයේ සහ නිවසේ විෂබීජ නාශනය කිරීම සඳහා දේශීය කෙම් ක්‍රම සහ ශාන්තිකර්මවලදී නාරං කොළ සහ යුෂ භාවිත කිරීමේ ඉතිහාසයක් ලංකාව සතුය.

ප්‍රධාන භාවිතයන්

ආහාරමය භාවිතය : නාරං යනු විටමින් C සහ ප්‍රබල ප්‍රතිඔක්සිකාරක (Antioxidants) බහුලවම අඩංගු පලතුරකි. ඉදුණු ගෙඩි කෙළින්ම අනුභව කරන අතර, මෙහි යුෂ භාවිත කර සාදාගන්නා පානය ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණය ඉහළ නැංවීමට මහෝපකාරී වේ. නාරං ලෙල්ලෙහි ඇති සුවිශේෂී පැඟිරි රසය නිසා ඒවා කේක්, පුඩිං සහ රසකැවිලි සෑදීමට (Orange zest) යොදා ගනී. එමෙන්ම නාරං භාවිතයෙන් ඉතා රසවත් අච්චාරු (Pickles) සහ ජෑම් ද සාදනු ලැබේ.

ඖෂධීය භාවිතය : දේශීය වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී නාරං යුෂ බහුලවම භාවිත වන්නේ සෙම් රෝග, හෙම්බිරිස්සාව, කැස්ස සහ උගුරේ ආසාදන (Sore throat) සමනය කිරීම සඳහාය. නාරං කොළ තම්බා හුමාලය ඇල්ලීම (Steam inhalation) මඟින් හිසරදය සහ පීනස් රෝග ක්ෂණිකව සමනය වේ. එමෙන්ම ශරීරයේ මේදය (Cholesterol) දහනය කිරීමට ද නාරං ආහාරයට ගැනීම උපකාරී වේ.

රූපලාවන්‍ය භාවිතය : නාරං ලෙල්ලෙහි ඇති තෙල් (Mandarin essential oil) මුහුණේ කුරුලෑ පාලනය කිරීමට, සම පැහැපත් කිරීමට සහ හිස්හොරි (Dandruff) නාශක ෂැම්පු වර්ග නිෂ්පාදනයට බහුලව යොදා ගැනේ.

සමාප්තිය

නාරං යනු ඉතා කුඩා ඉඩක වුවද පහසුවෙන් වගා කරගත හැකි, අපේ දෛනික පෝෂණයට සහ සෞඛ්‍යයට අත්‍යවශ්‍යම දේශීය පලතුරු වෘක්ෂයකි. කෘතිම රසකාරක සහ වර්ණක යෙදූ බීම වර්ග වෙනුවට, අපේම ගෙවත්තෙන් නෙලාගන්නා නැවුම් නාරං යුෂ භාවිතය සෞඛ්‍ය සම්පන්න පරපුරක් බිහිකිරීම උදෙසා ඉතා වැදගත් වේ.